หมอเตือน 1 เครื่องดื่ม เพิ่มเสี่ยง "สมองเสื่อม-อัมพาตก่อนวัย" คนดื่มกันเยอะ เพราะดูเหมือนเฮลตี้!

หมอโอ๊คเตือน เครื่องดื่มที่หลายคนดื่มทุกวัน ยิ่งหวาน-พลังงานสูง เสี่ยงเบาหวาน ไขมันพอกตับ ระยะยาวอาจทำลายสมอง!

เครื่องดื่มที่มีภาพลักษณ์เพื่อสุขภาพอาจไม่ได้ดีต่อร่างกายเหมือนกันทุกกล่อง โดยเฉพาะนมธัญพืชหรือนมจากพืชบางชนิดที่เติมน้ำตาลและน้ำมันเพื่อเพิ่มความหวาน ความข้น และรสสัมผัส หากดื่มวันละหลายแก้วโดยไม่อ่านฉลาก อาจทำให้ได้รับน้ำตาลและพลังงานเกินความจำเป็นโดยไม่รู้ตัว

นพ.ศุภฤกษ์ วิจารณาญาณ หรือ “หมอโอ๊ค DoctorSixpack” เผยแพร่คลิปเตือนผู้บริโภคให้ตรวจสอบส่วนประกอบของเครื่องดื่มก่อนซื้อ โดยเฉพาะเครื่องดื่มลักษณะคล้ายนมที่มีการเติมน้ำมันและน้ำตาล พร้อมชี้ว่าการดื่มมากเป็นประจำอาจส่งผลให้ระดับน้ำตาล ความดัน กรดยูริก และน้ำหนักตัวเพิ่มขึ้น รวมถึงเพิ่มโอกาสเกิดไขมันพอกตับ

ปัจจัยเหล่านี้ไม่ได้ส่งผลเฉพาะรูปร่างหรือสุขภาพตับ แต่ยังเชื่อมโยงกับสุขภาพหลอดเลือดและสมองในระยะยาว อย่างไรก็ตาม ควรทำความเข้าใจให้ชัดว่า น้ำมันในนมธัญพืชไม่ได้ทำให้เกิดอัลไซเมอร์หรืออัมพาตโดยตรงทันที ความเสี่ยงสำคัญอยู่ที่การได้รับน้ำตาล ไขมันบางประเภท และพลังงานส่วนเกินอย่างต่อเนื่อง จนเกิดโรคทางเมตาบอลิกและหลอดเลือดตามมา

 

หมอโอ๊คเตือน ดื่มน้อยอาจไม่เป็นไร แต่หลายคนดื่มวันละหลายแก้ว

หมอโอ๊คอธิบายว่า ปัญหาอาจไม่ได้เกิดจากการดื่มเป็นครั้งคราว แต่เกิดจากความถี่และปริมาณสะสม บางคนเลือกดื่มนมธัญพืชเพราะเข้าใจว่าเป็นเครื่องดื่มสุขภาพ จึงดื่มวันละหนึ่งถึงสามแก้ว โดยไม่ได้รวมพลังงานและน้ำตาลเหล่านี้ไว้ในอาหารที่กินตลอดทั้งวัน

เครื่องดื่มหนึ่งกล่องอาจดูมีพลังงานไม่สูงมาก แต่เมื่อดื่มหลายกล่องหรือกินร่วมกับมื้ออาหาร ขนมหวาน และกาแฟปรุงสำเร็จ ปริมาณน้ำตาลและพลังงานรวมอาจเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว หากร่างกายใช้พลังงานไม่หมด ส่วนเกินสามารถสะสมเป็นไขมัน ทำให้น้ำหนักและรอบเอวเพิ่มขึ้นได้

หมอโอ๊คจึงแนะนำว่า หากต้องการควบคุมน้ำหนัก ลดความเสี่ยงเบาหวาน หรือดูแลภาวะไขมันพอกตับ ควรหลีกเลี่ยงนมธัญพืชที่เติมน้ำตาลสูงและมีน้ำมันเพิ่มโดยไม่จำเป็น พร้อมเลือกผลิตภัณฑ์จากข้อมูลบนฉลากมากกว่าคำโฆษณาด้านหน้าบรรจุภัณฑ์

ทำไมนมธัญพืชบางชนิดต้องเติมน้ำมัน?

นมจากพืชสามารถผลิตจากถั่วเหลือง อัลมอนด์ ข้าวโอ๊ต ข้าว เมล็ดพืช หรือมะพร้าว ผู้ผลิตบางรายอาจเติมน้ำมันพืชเพื่อเพิ่มความข้น ทำให้เนื้อสัมผัสนุ่มนวล และป้องกันการแยกชั้นของเครื่องดื่ม การมีน้ำมันอยู่ในรายการส่วนประกอบจึงไม่ได้หมายความว่าผลิตภัณฑ์นั้นเป็นอันตรายเสมอไป

สิ่งที่ควรพิจารณามากกว่าคำว่า “มีน้ำมัน” คือชนิดและปริมาณไขมันทั้งหมด ปริมาณไขมันอิ่มตัว น้ำตาลเติมเพิ่ม และพลังงานต่อหนึ่งหน่วยบริโภค เพราะไขมันไม่อิ่มตัวจากน้ำมันพืชบางชนิดสามารถเป็นส่วนหนึ่งของอาหารที่สมดุลได้ แต่หากผลิตภัณฑ์มีไขมันอิ่มตัว น้ำตาล และพลังงานสูง การดื่มหลายแก้วต่อวันอาจทำให้ได้รับเกินความต้องการ

นอกจากนี้ นมจากพืชแต่ละชนิดมีคุณค่าทางโภชนาการต่างกันมาก บางผลิตภัณฑ์มีโปรตีนน้อยแต่มีน้ำตาลสูง ขณะที่บางชนิดเติมแคลเซียมและวิตามินดี ส่วนเครื่องดื่มถั่วเหลืองชนิดไม่หวานและเสริมสารอาหารมักมีโปรตีนใกล้เคียงนมวัวมากกว่านมจากพืชชนิดอื่น

น้ำตาลและพลังงานส่วนเกินเกี่ยวข้องกับสมองอย่างไร?

การดื่มเครื่องดื่มหวานเป็นประจำสามารถเพิ่มโอกาสได้รับพลังงานเกิน ส่งผลให้น้ำหนักตัวเพิ่มและเพิ่มความเสี่ยงโรคเบาหวานชนิดที่ 2 องค์การอนามัยโลกแนะนำให้จำกัดน้ำตาลอิสระไม่เกินร้อยละ 10 ของพลังงานที่ได้รับในแต่ละวัน และหากลดให้ต่ำกว่าร้อยละ 5 หรือประมาณ 25 กรัมต่อวัน จะยิ่งให้ประโยชน์ต่อสุขภาพ

เมื่อระดับน้ำตาลในเลือด ความดัน ไขมัน และน้ำหนักไม่ได้รับการควบคุม หลอดเลือดทั่วร่างกายรวมถึงหลอดเลือดสมองอาจได้รับความเสียหาย National Institute on Aging ระบุว่า ความดันโลหิตสูง เบาหวาน โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง และโรคอ้วน ล้วนเป็นปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงภาวะสมองเสื่อม

ดังนั้น การดื่มนมธัญพืชเพียงหนึ่งกล่องไม่ได้จะทำให้เป็นอัลไซเมอร์หรืออัมพาต แต่การดื่มผลิตภัณฑ์ที่หวานและให้พลังงานสูงซ้ำ ๆ เป็นประจำอาจผลักให้เกิดปัจจัยเสี่ยงหลายอย่างพร้อมกัน เมื่อสะสมเป็นเวลานานจึงอาจส่งผลต่อสุขภาพหัวใจ หลอดเลือด และสมองได้

“เลือดหนืดข้น” จากเครื่องดื่มหวาน จริงหรือไม่?

คำว่า “เลือดหนืดข้น” เป็นถ้อยคำที่ใช้กันทั่วไป แต่ไม่ใช่คำวินิจฉัยโรคที่สามารถตัดสินจากการดื่มเครื่องดื่มชนิดใดชนิดหนึ่งเพียงอย่างเดียว ภาวะเลือดข้นจริงอาจเกี่ยวข้องกับหลายสาเหตุ เช่น การขาดน้ำ จำนวนเม็ดเลือดแดงสูง โรคเลือดบางชนิด หรือภาวะทางการแพทย์อื่น ๆ ซึ่งต้องตรวจเลือดและประเมินโดยแพทย์

เครื่องดื่มหวานไม่ได้ทำให้เลือดข้นจนเกิดอัมพาตทันที แต่หากบริโภคมากต่อเนื่องจนเกิดเบาหวาน ไขมันในเลือดสูง ความดันสูง และโรคอ้วน ปัจจัยเหล่านี้สามารถเพิ่มความเสี่ยงหลอดเลือดตีบและโรคหลอดเลือดสมองได้ จึงควรอธิบายความเสี่ยงผ่านภาพรวมของพฤติกรรมและโรคเรื้อรัง มากกว่ากล่าวว่าเครื่องดื่มเพียงชนิดเดียวเป็นสาเหตุโดยตรง

นมธัญพืชทุกชนิดไม่ดีจริงหรือ?

ไม่จริง นมจากพืชยังเป็นทางเลือกที่เหมาะสำหรับผู้แพ้นมวัว ผู้มีภาวะไม่ทนต่อน้ำตาลแลคโตส ผู้กินมังสวิรัติ หรือผู้ที่เลือกหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์จากสัตว์ ประเด็นสำคัญคือการเลือกสูตรที่เหมาะสมกับความต้องการของแต่ละคน

สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาสหรัฐฯ แนะนำให้เลือกนมและเครื่องดื่มจากพืชที่มีโปรตีน แคลเซียม วิตามินดี และโพแทสเซียมสูง ขณะเดียวกันควรเลือกชนิดที่มีน้ำตาลเติมเพิ่มและไขมันอิ่มตัวต่ำ เพราะผลิตภัณฑ์แต่ละยี่ห้ออาจมีสารอาหารและพลังงานแตกต่างกันมาก แม้จะทำจากวัตถุดิบประเภทเดียวกันก็ตาม

ผู้ที่เลือกนมจากพืชแทนนมวัวทั้งหมดควรใส่ใจเรื่องโปรตีนและสารอาหารด้วย ไม่ควรดูเฉพาะจำนวนแคลอรีหรือคำว่า “ไขมันต่ำ” เพราะผลิตภัณฑ์บางชนิดให้โปรตีนน้อยมาก และอาจไม่ได้เสริมแคลเซียมหรือวิตามินดีในปริมาณที่เพียงพอ

อ่านฉลากนมธัญพืชอย่างไร ก่อนหยิบใส่ตะกร้า?

ดูน้ำตาลต่อหนึ่งหน่วยบริโภค ควรเปรียบเทียบผลิตภัณฑ์ในปริมาณเท่ากัน และเลือกสูตรไม่เติมน้ำตาลหรือสูตรหวานน้อย อย่าลืมตรวจสอบว่าหนึ่งกล่องมีมากกว่าหนึ่งหน่วยบริโภคหรือไม่ เพราะหากดื่มหมดกล่องอาจได้รับน้ำตาลมากกว่าตัวเลขที่เห็นในช่องแรก

ดูพลังงานรวม เครื่องดื่มเพื่อสุขภาพก็สามารถให้พลังงานสูงได้ โดยเฉพาะสูตรหวาน สูตรเข้มข้น หรือสูตรที่เติมน้ำมัน การดื่มหลายแก้วโดยไม่นับรวมกับอาหารมื้ออื่นอาจขัดกับเป้าหมายควบคุมน้ำหนัก

ดูไขมันอิ่มตัว ไม่จำเป็นต้องกลัวไขมันทุกชนิด แต่ควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีไขมันอิ่มตัวต่ำ โดยเฉพาะผู้มีไขมันในเลือดสูง โรคหัวใจ หรือมีความเสี่ยงหลอดเลือด

ดูโปรตีน แคลเซียม และวิตามินดี หากใช้ดื่มแทนนมเป็นประจำ ควรเลือกชนิดที่ให้โปรตีนเหมาะสมและเสริมสารอาหารสำคัญ ไม่ควรเลือกจากรสชาติหรือความหวานเพียงอย่างเดียว

อ่านรายการส่วนประกอบ วัตถุดิบจะเรียงจากปริมาณมากไปน้อย หากน้ำตาล น้ำเชื่อม หรือน้ำมันอยู่ในลำดับต้น ๆ แสดงว่าผลิตภัณฑ์นั้นอาจมีส่วนประกอบดังกล่าวในสัดส่วนค่อนข้างมาก

กลุ่มไหนควรระวังเป็นพิเศษ?

ผู้ที่เป็นเบาหวานหรือมีภาวะก่อนเบาหวาน ควรเลือกสูตรไม่เติมน้ำตาลและพิจารณาปริมาณคาร์โบไฮเดรตรวม ส่วนผู้ที่มีไขมันพอกตับ ไตรกลีเซอไรด์สูง น้ำหนักเกิน หรือกำลังลดรอบเอว ควรระวังพลังงานจากเครื่องดื่ม เพราะเป็นพลังงานที่ดื่มได้ง่ายและอาจไม่ทำให้อิ่มเท่ากับอาหาร

ผู้ที่มีโรคไตควรปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหารก่อนเลือกเครื่องดื่มจากพืช เนื่องจากบางผลิตภัณฑ์อาจมีโพแทสเซียม ฟอสฟอรัส หรือสารเติมแต่งที่ต้องจำกัด ส่วนผู้แพ้ถั่วเหลืองหรือถั่วเปลือกแข็งต้องตรวจสอบสารก่อภูมิแพ้บนฉลากทุกครั้ง

สำหรับเด็กเล็ก นมจากพืชไม่ควรถูกนำไปใช้แทนนมแม่หรือนมผงสำหรับทารกโดยพลการ เพราะสารอาหารไม่เทียบเท่ากัน เด็กที่จำเป็นต้องหลีกเลี่ยงนมวัวควรได้รับคำแนะนำจากกุมารแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร เพื่อป้องกันการขาดโปรตีน พลังงาน และสารอาหารที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโต

อยากดื่มนมธัญพืช เลือกแบบไหนดีกว่า?

หากชอบนมธัญพืช ไม่จำเป็นต้องเลิกดื่มทั้งหมด แต่ควรเลือกสูตรไม่เติมน้ำตาลหรือหวานน้อย มีโปรตีนเหมาะสม เสริมแคลเซียมและวิตามินดี และมีไขมันอิ่มตัวต่ำ ดื่มในปริมาณที่สอดคล้องกับอาหารและพลังงานที่ต้องการตลอดทั้งวัน

ไม่ควรใช้เครื่องดื่มเหล่านี้แทนน้ำเปล่าตลอดวัน เพราะแม้เป็นสูตรสุขภาพก็ยังมีพลังงาน หากต้องการลดความหวาน อาจค่อย ๆ เปลี่ยนจากสูตรหวานปกติเป็นสูตรหวานน้อย ก่อนปรับไปสู่สูตรไม่เติมน้ำตาล

ผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือดื่มนมจากพืชเป็นอาหารหลักทุกวัน ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร เพื่อเลือกชนิดและปริมาณที่เหมาะกับสุขภาพของตนเอง

สรุป เครื่องดื่มสุขภาพก็ต้องอ่านฉลาก

คำเตือนของหมอโอ๊คสะท้อนให้เห็นว่า เครื่องดื่มที่ถูกนำเสนอว่าเป็นนมหรือทำจากธัญพืชไม่ได้ดีต่อสุขภาพโดยอัตโนมัติ หากมีน้ำตาลและพลังงานสูง แล้วดื่มวันละหลายแก้ว ก็อาจเพิ่มโอกาสเกิดน้ำหนักเกิน เบาหวาน ไขมันพอกตับ และความดันโลหิตสูงได้

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรเหมารวมว่านมธัญพืชทุกชนิดหรือน้ำมันพืชทุกชนิดทำให้เกิดอัลไซเมอร์และอัมพาตโดยตรง สิ่งที่ควรระวังคือปริมาณรวม ความถี่ในการดื่ม คุณภาพของไขมัน น้ำตาลเติมเพิ่ม และพฤติกรรมสุขภาพทั้งหมด เพราะการดูแลสมองและหลอดเลือดไม่ได้ขึ้นอยู่กับเครื่องดื่มเพียงกล่องเดียว แต่เป็นผลจากสิ่งที่ทำซ้ำทุกวันในระยะยาว