ลองทำดู! แลบลิ้นแล้วกลอกตา ปรากฏการณ์ที่เพิ่งค้นพบ เชื่อมโยงสมองและประสาท

ลองทำดู! แลบลิ้นแล้วกลอกตา ปรากฏการณ์ที่เพิ่งค้นพบ เชื่อมโยงสมองและประสาท เรื่องไม่ลับแต่หมอก็เพิ่งรู้

ลองสังเกตตัวเองง่าย ๆ เพียงแค่ ยื่นลิ้นออกมา แล้วกลอกตาไปทางซ้ายหรือขวา บางคนอาจพบว่าลิ้นมีการเคลื่อนไหวตามทิศทางของดวงตา ปรากฏการณ์แปลกประหลาดนี้ถูกเรียกว่า “ปรากฏการณ์ตา-ลิ้น” (Oculoglossal Phenomenon: OGP) ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ทางระบบประสาทที่กำลังได้รับความสนใจจากนักวิจัย

ปรากฏการณ์ดังกล่าวเริ่มได้รับความสนใจ หลังแพทย์สังเกตเห็นโดยบังเอิญระหว่างการตรวจร่างกายผู้ป่วยรายหนึ่ง โดยแพทย์ให้ผู้ป่วยยื่นลิ้นออกมาเพื่อตรวจ จากนั้นจึงทดสอบการเคลื่อนไหวของดวงตาในแนวราบ โดยไม่ได้ให้ผู้ป่วยเก็บลิ้นกลับเข้าไป

เมื่อผู้ป่วยกลอกตาไปด้านหนึ่ง กลับพบว่าลิ้นที่ยื่นออกมาก็เคลื่อนไปในทิศทางเดียวกันอย่างพร้อมกัน การเชื่อมโยงระหว่างการเคลื่อนไหวของดวงตาและลิ้นที่เกิดขึ้นโดยไม่ตั้งใจนี้ ยังไม่เคยมีรายงานอย่างชัดเจนในวรรณกรรมทางการแพทย์มาก่อน จึงถูกตั้งชื่อชั่วคราวว่า “ปรากฏการณ์ตา-ลิ้น”

งานวิจัยพบ คนจำนวนมากมีการเคลื่อนไหวของลิ้นตามดวงตา

เพื่อศึกษาว่าปรากฏการณ์นี้เป็นเพียงกรณีเฉพาะบุคคล หรือเป็นกลไกที่เกิดขึ้นในมนุษย์ทั่วไป นักวิจัยได้ทำการศึกษาในกลุ่มผู้ใหญ่จำนวน 60 คน ประกอบด้วยผู้ชาย 43 คน และผู้หญิง 17 คน อายุเฉลี่ยประมาณ 44 ปี

ผู้เข้าร่วมการศึกษาประกอบด้วยผู้ที่มีความผิดปกติของเส้นประสาทส่วนปลายแต่ไม่มีโรคร่วมจำนวน 45 คน และอาสาสมัครสุขภาพดีจำนวน 15 คน โดยทุกคนไม่มีความผิดปกติของสมอง สมองส่วนก้านสมอง ไขสันหลัง หรือเส้นประสาทสมอง

ในการทดลอง ผู้เข้าร่วมถูกให้ยื่นลิ้นออกมาด้านหน้า ค้างไว้ 3 วินาที จากนั้นให้กลอกตาไปด้านใดด้านหนึ่งโดยไม่หันศีรษะ และทำซ้ำหลายครั้งเพื่อดูว่าผลลัพธ์สามารถเกิดขึ้นซ้ำได้หรือไม่

พบ 83.3% มี “ปรากฏการณ์ตา–ลิ้น”

ผลการทดลองพบว่า ผู้เข้าร่วมจำนวน 50 คน หรือคิดเป็น 83.3% มีการเคลื่อนไหวของลิ้นตามทิศทางของดวงตาอย่างชัดเจนและสัมพันธ์กัน

นักวิจัยยังทดลองเพิ่มเติม โดยให้ผู้เข้าร่วมพยายามใช้ความตั้งใจควบคุม ไม่ให้ลิ้นเคลื่อนไหวตามดวงตา พบว่าความสามารถในการควบคุมแตกต่างกันในแต่ละคน

• 15 คน สามารถหยุดการเคลื่อนไหวของลิ้นได้ทั้งหมด
• 14 คน สามารถลดการเคลื่อนไหวของลิ้นได้บางส่วน
• 21 คน ไม่สามารถหยุดการเคลื่อนไหวได้ แม้จะพยายามควบคุม

ผลดังกล่าวทำให้นักวิจัยตั้งข้อสังเกตว่า การเคลื่อนไหวของลิ้นที่สัมพันธ์กับดวงตาอาจไม่ได้เป็นเพียงปฏิกิริยาอัตโนมัติเท่านั้น แต่อาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับการควบคุมจากสมองส่วนเปลือกสมอง (Cerebral Cortex)

 

ทำไมดวงตากับลิ้นถึงเคลื่อนไหวสัมพันธ์กัน?

นักวิจัยเสนอสมมติฐานว่า ปรากฏการณ์นี้อาจเกิดจากการเชื่อมโยงของเส้นทางประสาทในบริเวณก้านสมอง ซึ่งเป็นส่วนสำคัญที่ควบคุมการเคลื่อนไหวของร่างกาย

เมื่อสมองสั่งให้ดวงตากลอกไปด้านข้าง สัญญาณจากบริเวณควบคุมการเคลื่อนไหวของดวงตา เช่น Frontal Eye Fields อาจส่งต่อไปยังโครงสร้างในก้านสมองที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมลูกตา

จากนั้นสัญญาณบางส่วนอาจเชื่อมโยงไปยังบริเวณที่ควบคุมการเคลื่อนไหวของลิ้น หรือ นิวเคลียสของเส้นประสาทใต้ลิ้น (Hypoglossal Nucleus) ทำให้ลิ้นเคลื่อนไหวไปในทิศทางเดียวกับดวงตา

อย่างไรก็ตาม กลไกดังกล่าวยังเป็นเพียงสมมติฐานที่ต้องมีการศึกษาเพิ่มเติม เพื่อยืนยันเส้นทางประสาทที่แน่ชัด

อาจกลายเป็นเครื่องมือช่วยตรวจระบบประสาทในอนาคต

หากปรากฏการณ์ตา-ลิ้นได้รับการยืนยันว่าเป็นกลไกทางระบบประสาทที่มีความสำคัญ อาจนำไปพัฒนาเป็นเครื่องมือช่วยตรวจระบบประสาทในอนาคตได้

เนื่องจากเป็นการทดสอบที่ง่าย ไม่เจ็บ และใช้เวลาไม่นาน เพียงให้ผู้ป่วยยื่นลิ้นและกลอกตา แพทย์อาจใช้เป็นข้อมูลประกอบการประเมินการทำงานของเส้นทางประสาท ตั้งแต่สมองส่วนกลาง ก้านสมอง ไปจนถึงบริเวณที่ควบคุมการเคลื่อนไหวของลิ้น

ปรากฏการณ์แปลกนี้ยังต้องรอการยืนยันเพิ่มเติม

แม้ “ปรากฏการณ์ตา-ลิ้น” จะเป็นการค้นพบที่น่าสนใจ และอาจช่วยเปิดมุมมองใหม่เกี่ยวกับการทำงานของระบบประสาท แต่ปัจจุบันยังจำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมจากนักวิจัยหลายกลุ่ม เพื่อยืนยันว่าปรากฏการณ์นี้มีความสำคัญทางการแพทย์มากน้อยเพียงใด

ดังนั้น การที่ลิ้นขยับตามดวงตาไม่ได้หมายความว่าเป็นสัญญาณของโรคเสมอไป แต่อาจเป็นหนึ่งในกลไกการประสานงานของระบบประสาทที่มนุษย์เพิ่งเริ่มทำความเข้าใจ