DPU เติมทักษะชีวิตผ่าน “การ์ดเพื่อนใจ” ปั้นนักศึกษารู้เท่าทันอารมณ์ ฝึกรับฟังอย่างเข้าใจ

DPU เติมทักษะชีวิตผ่าน “การ์ดเพื่อนใจ” ปั้นนักศึกษารู้เท่าทันอารมณ์ ฝึกรับฟังอย่างเข้าใจ สร้างภูมิคุ้มกันทางใจและวัฒนธรรมเพื่อนดูแลเพื่อนในรั้วมหาวิทยาลัย

หน่วยบริการนักศึกษา มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ (DPU) ภายใต้ ศูนย์สุขภาวะ (Mental Well-being Center) เดินหน้าส่งเสริมการดูแลสุขภาพใจของนักศึกษา จัดโครงการ “การ์ดเพื่อนใจ (Friend’s Card)” เมื่อวันที่ 20 สิงหาคม 2569 เพื่อเสริมทักษะให้นักศึกษารู้เท่าทันอารมณ์และความรู้สึกของตนเอง สังเกตสัญญาณความเครียด ความกังวล และปัญหาสุขภาพใจเบื้องต้น ตลอดจนรู้แนวทางช่วยเหลือและส่งต่อเมื่อเพื่อนต้องการความช่วยเหลือ โดยมี ผศ.ดร.วันวร จะนู ผู้ช่วยอธิการบดี หน่วยบริการนักศึกษา เป็นประธานเปิดกิจกรรม ณ ห้องประชุมสมภพฯ (5-2) ชั้น 5 อาคารสำนักอธิการบดี 2

สำหรับกิจกรรมครั้งนี้ ได้รับเกียรติจาก ครูตุ้ง สุภาพร พัฒนาศิริ จากมูลนิธิร่มเย็น เป็นวิทยากรนำกระบวนการเรียนรู้ผ่านกิจกรรมเดี่ยวและกิจกรรมกลุ่ม โดยใช้ข้อความบน “การ์ดเพื่อนใจ” เป็นสื่อให้นักศึกษาได้สำรวจความรู้สึกของตนเอง เชื่อมโยงกับบุคคลที่มีความหมาย และแลกเปลี่ยนประสบการณ์กับเพื่อน ผ่านการฝึกปฏิบัติที่เน้นการรับฟังอย่างเข้าใจ ไม่ตัดสิน ไม่ลดทอนความรู้สึก และไม่รีบให้คำแนะนำ เพื่อสร้างพื้นที่ปลอดภัยสำหรับการสื่อสารและเรียนรู้ร่วมกัน

ผศ.ดร.วันวร จะนู ผู้ช่วยอธิการบดี หน่วยบริการนักศึกษา มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ กล่าวว่า กิจกรรมครั้งนี้มีเป้าหมายสำคัญในการส่งเสริมให้นักศึกษา โดยเฉพาะนักศึกษาชั้นปีที่ 1 ซึ่งอยู่ในช่วงเริ่มต้นของการปรับตัวสู่ชีวิตมหาวิทยาลัย ได้สร้างภูมิคุ้มกันทางจิตใจ เรียนรู้การเข้าใจตัวเอง และพัฒนาความสัมพันธ์ที่ดีกับผู้อื่น เพราะความสัมพันธ์และการดูแลซึ่งกันและกันถือเป็นพื้นฐานสำคัญของการดำรงชีวิตของมนุษย์ ตั้งแต่ครอบครัว เพื่อน ญาติพี่น้อง ไปจนถึงผู้คนที่อยู่รอบตัว

ผศ.ดร.วันวร ได้ยกทฤษฎี 2 แนวคิด มาเชื่อมโยงกับการดูแลสุขภาวะของนักศึกษา แนวคิดแรกคือเรื่องวิวัฒนาการของมนุษย์ Homo sapiens ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการรวมกลุ่ม การสร้างความสัมพันธ์ และการดูแลซึ่งกันและกัน โดยมนุษย์เติบโตขึ้นจากการพึ่งพาครอบครัว เพื่อน และคนรอบตัว การเชื่อมโยงกับผู้อื่นจึงถือเป็นพื้นฐานสำคัญของการดำรงชีวิต แนวคิดที่สองมาจาก งานศึกษาระยะยาวของ Harvard University ที่เริ่มติดตามชีวิตของกลุ่มตัวอย่างมาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1938 เพื่อศึกษาปัจจัยที่ทำให้มนุษย์มีชีวิตที่ดีและมีความสุข โดยข้อค้นพบสำคัญชี้ให้เห็นว่า ความสุขเกิดจากความสัมพันธ์ที่ดีและมีคุณภาพ การมีใครสักคนที่สามารถพูดคุย รับฟัง ให้กำลังใจ และอยู่เคียงข้างกันในช่วงเวลาที่ต้องเผชิญกับปัญหาหรือความยากลำบาก

ดังนั้น การใช้ชีวิตในมหาวิทยาลัยจึงเป็นช่วงเวลาสำคัญที่นักศึกษาจะได้เรียนรู้ทั้งด้านวิชาการและการอยู่ร่วมกับผู้อื่น ไม่ว่าจะผ่านการทำกิจกรรม การเล่นกีฬา การสร้างมิตรภาพ หรือการพัฒนาความสัมพันธ์กับเพื่อนและคนรอบข้าง โดยควรอยู่บนพื้นฐานของความเข้าใจ การรับฟัง และการเคารพซึ่งกันและกัน พร้อมเชื่อว่ากระบวนการในกิจกรรมครั้งนี้จะช่วยให้นักศึกษาได้กลับมาสำรวจตัวเอง เข้าใจอารมณ์และความรู้สึกของตนเองมากขึ้น รวมถึงเรียนรู้วิธีสร้างความสัมพันธ์ที่ส่งเสริมคุณภาพชีวิตและความสุขในระยะยาว

ด้าน ดร.อสมา คัมภิรานนท์ ผู้อำนวยการศูนย์สุขภาวะ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ (DPU) เปิดเผยว่า โครงการ “การ์ดเพื่อนใจ (Friend’s Card)” เกิดขึ้นจากความตั้งใจของศูนย์สุขภาวะที่ต้องการสร้างพื้นที่ให้นักศึกษาได้เรียนรู้เรื่องสุขภาวะทางใจในรูปแบบที่เข้าถึงง่ายและสามารถนำไปใช้ได้จริง เนื่องจากนักศึกษาปัจจุบันต้องเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงหลายด้าน ทั้งการเรียน ความสัมพันธ์ การปรับตัว ความคาดหวังต่อตนเอง รวมถึงแรงกดดันจากสังคมและโลกดิจิทัล ซึ่งอาจนำไปสู่ความเครียด ความกังวล หรือความรู้สึกโดดเดี่ยวได้

ดร.อสมา กล่าวว่า ศูนย์สุขภาวะมองว่าการดูแลสุขภาพใจควรเป็นทักษะพื้นฐานที่นักศึกษาสามารถเรียนรู้ได้ตั้งแต่ก่อนเกิดปัญหา โครงการจึงมุ่งพัฒนา 3 ทักษะสำคัญ ได้แก่ การรู้จักและดูแลใจตัวเอง การรับฟังและสื่อสารอย่างเข้าใจ และการรู้วิธีช่วยเหลือหรือส่งต่อเพื่อนเมื่อเผชิญปัญหาที่เกินกว่าจะรับมือได้ด้วยตนเอง โดยหัวใจสำคัญคือการทำให้นักศึกษาเข้าใจว่า การเป็นเพื่อนที่ดีไม่จำเป็นต้องแก้ปัญหาให้อีกฝ่ายเสมอไป แต่อาจเริ่มต้นจากการรับฟังและทำให้เพื่อนรู้ว่าไม่ได้เผชิญปัญหาเพียงลำพัง

“ทักษะที่เราอยากให้นักศึกษาได้กลับไปหลังจบกิจกรรม คือ ดูแลตัวเองเป็น ฟังคนอื่นเป็น และรู้ว่าจะช่วยเหลือผู้อื่นอย่างไรโดยไม่แบกปัญหาของตัวเองและของเพื่อนไว้เพียงลำพัง เพราะบางครั้งสิ่งที่คนกำลังมีปัญหาต้องการเป็นอันดับแรกอาจไม่ใช่คำตอบ แต่คือการมีใครสักคนพร้อมรับฟังอย่างเข้าใจและไม่ตัดสิน” ดร.อสมา กล่าว

ดร.อสมา กล่าวต่อว่า อีกหลักคิดสำคัญที่ต้องการให้นักศึกษาเข้าใจคือ “เป็นเพื่อนได้ แต่ไม่จำเป็นต้องเป็นผู้รักษา” เมื่อนักศึกษาพบว่าเพื่อนมีปัญหา สามารถเริ่มจากการรับฟัง ทำความเข้าใจ อยู่ข้าง ๆ และให้กำลังใจ แต่หากพบสัญญาณที่น่าเป็นห่วงหรือปัญหาเกินกว่าที่จะช่วยเหลือได้ ควรชวนเพื่อนเข้าถึงบุคลากรหรือผู้เชี่ยวชาญที่เหมาะสม โดยศูนย์สุขภาวะ DPU ทำหน้าที่เป็นพื้นที่ให้คำปรึกษา สนับสนุนด้านสุขภาวะ และเชื่อมต่อความช่วยเหลือที่จำเป็น

ในระยะต่อไป ศูนย์สุขภาวะมีแนวคิดพัฒนากิจกรรมให้สอดคล้องกับความต้องการของนักศึกษาในแต่ละช่วงชั้นปี ตั้งแต่การปรับตัวในชั้นปีที่ 1 การค้นหาตัวเองและเรียนรู้เรื่องความสัมพันธ์ในชั้นปีที่ 2 ไปจนถึงการเตรียมความพร้อมเข้าสู่โลกการทำงานในชั้นปีที่ 3–4 เพื่อให้การดูแลสุขภาวะเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องตลอดเส้นทางการเรียนในมหาวิทยาลัย

“การ์ดเพื่อนใจไม่ได้เป็นเพียงการ์ดหนึ่งใบ แต่เป็นจุดเริ่มต้นของการส่งต่อความเข้าใจจากคนหนึ่งไปสู่อีกคนหนึ่ง เพราะบางครั้งการดูแลสุขภาวะของใครสักคน อาจเริ่มต้นจากคำพูดง่าย ๆ ว่า เราอยู่ตรงนี้นะ พร้อมรับฟังเธอ” ดร.อสมา ทิ้งท้าย

ขณะที่ ครูตุ้ง สุภาพร พัฒนาศิริ จากมูลนิธิร่มเย็น กล่าวว่า “การ์ดเพื่อนใจ” เป็นเครื่องมือเรียบง่ายที่ออกแบบมาเพื่อช่วยให้คน โดยเฉพาะนักศึกษาและคนรุ่นใหม่ ได้กลับมาเชื่อมโยงและทำความเข้าใจกับความรู้สึกของตัวเองมากขึ้น ผ่านข้อความเชิงบวกที่สามารถหยิบมาใช้ได้ในชีวิตประจำวัน ทั้งการเตือนตัวเอง ให้กำลังใจตัวเอง อนุญาตให้ตัวเองได้พัก รวมถึงสำรวจว่าขณะนั้นกำลังคิดหรือรู้สึกอย่างไร โดยออกแบบรูปลักษณ์ สีสัน และข้อความให้เข้าถึงง่าย ไม่ทำให้ผู้ใช้รู้สึกว่ากำลังเข้าสู่กระบวนการที่เป็นทางการหรือซับซ้อน

แนวคิดสำคัญของการ์ดอยู่ที่การชวนให้แต่ละคนกลับมา “เป็นเพื่อนกับตัวเอง” เพราะท่ามกลางโลกที่ผู้คนเชื่อมต่อกันผ่านโซเชียลมีเดียมากขึ้น กลับพบว่าความเหงาและความรู้สึกว้าเหว่มีความซับซ้อนมากขึ้นตามไปด้วย แม้แต่ละคนจะมีเพื่อนบนโลกออนไลน์หรือมีสื่อบันเทิงอยู่รอบตัวตลอดเวลา แต่ในระดับลึกอาจยังรู้สึกว่าไม่สามารถสื่อสารสิ่งที่อยู่ภายในใจของตัวเองออกมาได้

การ์ดเพื่อนใจยังสามารถทำหน้าที่เป็นจุดเริ่มต้นของบทสนทนาระหว่างคนสองคน โดยเฉพาะในสถานการณ์ที่ไม่รู้ว่าจะเริ่มเปิดบทสนทนากันอย่างไร เพียงแค่นั่งด้วยกัน หยิบการ์ดขึ้นมาคนละใบ ดูรูปแล้วอ่านข้อความในการ์ดให้กันฟัง  พูดคุยถึงความหมายหรือความรู้สึกที่เกิดขึ้นจากข้อความบนการ์ด ก็สามารถทำให้การสื่อสารเริ่มต้นได้ง่ายขึ้น

สำหรับผลจากการจัดกิจกรรมครั้งนี้ ครูตุ้ง ระบุว่า นักศึกษาหลายคนให้ความสนใจกับเรื่องการดูแลสุขภาวะทางใจ และบางคนเข้าร่วมกิจกรรมเพราะเป็นผู้ที่คอยรับฟังหรือช่วยเหลือเพื่อนอยู่แล้ว สะท้อนให้เห็นว่าคนรุ่นใหม่ยังเต็มเปี่ยมไปด้วยน้ำใจ อยากช่วยเพื่อนและคนรอบข้าง สนใจที่จะพัฒนาศักยภาพในการเป็นผู้ฟังและเป็นพลังสนับสนุนให้แก่คนรอบข้าง หากได้รับเครื่องมือและพื้นที่ที่เหมาะสม

“สิ่งที่น่าชื่นใจคือมหาวิทยาลัยเห็นความสำคัญของเรื่องนี้ และสนับสนุนทั้งเวลา สถานที่ ทีมงาน และทรัพยากรให้เกิดพื้นที่ลักษณะนี้ขึ้น เพราะสำหรับคนรุ่นใหม่ การมีพื้นที่ที่ช่วยให้เขาได้กลับมารู้จักตัวเอง เปิดใจพูดคุย และเรียนรู้ที่จะรับฟังกัน เป็นพื้นฐานสำคัญของการดูแลใจและการอยู่ร่วมกับผู้อื่นในโลกที่ซับซ้อนขึ้น” ครูตุ้ง กล่าว

นางสาวตฤณระพี หุ่นสุวรรณ หรือ “เนย” นักศึกษาชั้นปีที่ 3 สาขาการบัญชี คณะการบัญชี มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ กล่าวภายหลังเข้าร่วมกิจกรรมว่า ได้กลับมารู้ใจตัวเองมากขึ้น ได้พูดความรู้สึกที่อยู่ข้างในให้เพื่อนฟัง ขณะเดียวกันก็ดีใจที่เพื่อนเปิดใจเล่าประสบการณ์ของตัวเองให้เราฟังเหมือนกัน พอได้พูดและมีคนรับฟัง ก็ช่วยให้รู้สึกสบายใจขึ้น สิ่งที่ได้เรียนรู้สามารถนำไปใช้กับชีวิตประจำวันได้ เวลาที่เราหรือเพื่อนไม่สบายใจ เราสามารถพูดคุย รับฟัง และช่วยกันทำความเข้าใจว่าความรู้สึกนั้นเกิดจากอะไร โดยไม่จำเป็นต้องรีบหาคำตอบให้ทุกเรื่อง

“สิ่งที่ประทับใจคือการ์ดที่ได้รับจากกิจกรรม ซึ่งมีข้อความชวนให้กลับมาสังเกตและทำความเข้าใจความรู้สึกของตัวเอง โดยมองว่าสามารถนำมาใช้เป็นเครื่องเตือนใจในวันที่มีความกังวลหรือมีเรื่องให้คิดมากได้ “การ์ดที่ได้รับทำให้คิดว่า ก่อนจะจัดการกับเรื่องต่าง ๆ เราควรรู้ก่อนว่าตัวเองกำลังรู้สึกอะไร เพราะถ้าเราเข้าใจใจตัวเองมากขึ้น ก็จะช่วยให้เรารู้ว่าจะดูแลความรู้สึกนั้นอย่างไร และเมื่อเพื่อนมีเรื่องไม่สบายใจ เราก็สามารถเป็นคนที่คอยรับฟังเขาได้เช่นกัน” นางสาวตฤณระพี กล่าว